سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

605

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

15 رمضان 1263 ه ق در زنگىپور متولد شد و در زادگاه خود نزد مولانا محمود على و مولانا على حسين به تحصيل پرداخت ، آنگاه به متيابرج رفت و در محضر قائمة الدّين مولانا ميرزا محمّد على دروس عالى معقول و منقول را به پايان رساند . قائمة الدّين او را به خاطر استعداد ذاتىاش به فرزندى خود قبول كرد و او را به تدريس و نوشتن فتاواى فارسى مأمور ساخت . مرحوم واجد على شاه او را به عنوان مصنف مىشناخت و به لقب « اكليل العلماء » ملقب ساخت و در هر ماه دويست روپيه براى او مقررى تعيين كرد . واجد على شاه وقتى كتابى را ترجمه مىكرد ، براى اصلاح به خدمت مولانا محمد محسن مىفرستاد . تقواى او آن‌چنان بود كه پيوسته از خوف خدا بخصوص به هنگام نماز و دعا گريه مىكرد . از ساعت دو شب به اداى نوافل ، تهجد و فرائض مىپرداخت و تا طلوع آفتاب ادامه مىداد . وى فردى بسيار زاهد ، قانع و گوشه‌نشين بود ، سخنرانيهايش در عين سادگى بر مردم تأثير مىگذاشت . پادشاه ، لرد اوديرن ، شاهزادگان و نيز كارمندان شركت ( شرقى بريتانيا ) به او احترام مىگذاشتند و او هم متقابلا به همگان احترام مىگذاشت . وى سه بار براى زيارت به عراق و سه بار به حج مشرّف شد . حج اول را در سال 1296 ه ق ، دوم را در سال 1306 ه ق و سوم را در سال 1313 ه ق انجام داد و از محضر علما مستفيض شد و چون از پاكيزگى نفس و تقوا و علم برخوردار بود ، علما و مجتهدين به او احترام مىگذاشتند . حجة الاسلام آقاى سيد محمد حسين شهرستانى از او درخواست كرد كه نسبت به حل مشكلى اقدام كند . نظر خود را در مورد حل آن مسأله نوشت و حجة الاسلام عينا نظر او را اجرا كرد و به دريافت اجازه نايل آمد . واجد على شاه ، پادشاه اوده به وى بسيار اعتقاد داشت و قبل از وفاتش او را خواست و در آغوش كشيد و درحالىكه مىگريست گفت : من به زودى از شما جدا مىشوم ، مراسم تجهيز و تكفين مرا برعهدهء خود بگيريد ، چنان‌كه او در ( 3 محرم 1305 ه ق ) درگذشت و مولانا محمد حسين طبق وصيت رفتار كرد و او را در حسينيهء سبطين آباد به خاك سپرد . سرانجام مولانا در تاريخ 28 شعبان 1325 ه ق دار فانى را وداع گفت . برخى از شاگردان او عبارتند از : سيد سجاد حسين زيدپورى ؛ شيخ سلامت على لكنهوى ( حديث خوان هگلى ) ؛ ميرزا غلامرضا مفتى گنجى ؛ سيد مهدى حسين لكنهوى ؛ سيد عنايت حسين گنجى لكنهوى ؛ سيد اشرف على نوهء سيد على حسين ابراهيم‌آبادى ؛ سيد على كشميرى لكنهوى ؛ سيد حسين كشميرى لكنهوى ؛ شيخ وحيد الدّين بنگالى ( ساكن كلكته ، سنّى